Tượng Phật bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay (thiên thủ thiên nhãn)

Thiên Thủ Thiên Nhãn Bồ Tát, ở Việt Nam thường hay gọi là Phật Bà Nghìn Tay Nghìn Mắt, cũng là một hiện thân của Quán Thế Âm Bồ Tát, chính là một biểu pháp vô cùng từ bi của Bồ Tát cho chúng ta. Biểu pháp của Ngài là gì, là dạy cho chúng ta thấy khi mắt thấy chúng sinh khổ nạn, liền lập tức đưa tay ra giúp đỡ, che chở cho họ mà không được chậm trễ, không do dự, không có chút hối hận, là phải tận tâm tận lực giúp đỡ họ.
Tượng Phật bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay bắt nguồn từ các hình tượng Ấn Độ giáo cổ xưa với các vị thần: Brahma 4 mặt, Vishnu 8 tay, Shiva 4 tay, 6 tay, Yama trăm tay trăm đầu…

Khi phật giáo truyền sang Trung Quốc, hình tượng này được bản địa hóa trong câu truyện cổ tích Chúa Ba Diệu Thiện. Để cứu cha mình, công chúa thứ ba Diệu Thiện (hóa thân của Quan Âm) đã chặt một tay, móc một mắt làm thuốc, dù trước đó cha đã đối xử tàn tệ với bà khi bà muốn đi tu. Từ đó hình tượng Quan Âm với nghìn cánh tay, nghìn con mắt thể hiện cho sự cứu độ vô hạn của Quan Âm. Người Việt Nam dưới đời Lê còn đi xa hơn nữa khi cho rằng nơi Chúa Ba tu hành chính là chùa Hương ở Hà Tây !.

Những tượng Quan Âm nhiều tay cổ nhất ở VN cũng chỉ có mười mấy tay, rồi tăng lên 42 tay, một trăm tay, rồi mấy trăm tay, và đạt đỉnh điểm là 1113 tay ở chùa Mễ Sở, trong mỗi bàn tay có 1 con mắt. Kèm theo đó là từ một đầu thành 3 đầu, rồi 11 đầu.

Tượng Quan Âm nghìn mắt nghìn tay có thể được bày trên chính điện, hoặc bên cạnh, thậm chí là một tòa điện riêng. Quan Âm Thiên thủ thiên nhãn (thực ra có 18 tay) ở chính điện chùa Cao (An Phụ). Pho tượng này còn được gọi là Quan Âm Chuẩn đề, vì hai bàn tay ở giữa bắt ấn Chuẩn đề, một loại ấn tối cao trong Phật giáo đại thừa.

Trong không gian tĩnh lặng của các ngôi chùa Việt, hình ảnh Tượng Phật bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay luôn hiện diện như một biểu tượng cao đẹp nhất của lòng từ bi hỷ xả và trí tuệ vô biên. Tại Đồ thờ Khai Minh, mỗi pho tượng được tạc ra không chỉ là một tác phẩm mỹ nghệ, mà còn là sự gửi gắm tâm huyết của những người con làng nghề Sơn Đồng nhằm phụng sự đạo pháp và lưu giữ tinh hoa truyền thống.

Việc thỉnh tượng Phật về chiêm bái tại gia hay cung tiến vào cửa chùa là một đại sự. Chính vì thế, người nghệ nhân chúng tôi luôn đặt cái tâm vào từng nét đục, từng thớ gỗ để đảm bảo pho tượng có thể trường tồn cùng thời gian, giữ được vẻ rực rỡ và uy nghiêm qua nhiều thế hệ.

Triết lý Gỗ Lõi – Cam kết vàng từ Đồ thờ Khai Minh

Để một pho tượng thờ có thể tồn tại hàng trăm năm trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt của Việt Nam, chất liệu gỗ là yếu tố tiên quyết. Tại Đồ thờ Khai Minh, chúng tôi kiên định với triết lý 100% gỗ lõi. Đặc biệt, với tượng Phật, gỗ Mít luôn là sự lựa chọn số một. Tại sao lại là gỗ Mít?

Gỗ Mít từ lâu đã gắn liền với đời sống tâm linh, được mệnh danh là “gỗ nhà Phật”. Loại gỗ này có mùi thơm nhẹ, tính chất cơ lý ổn định, độ đanh cao nhưng lại rất dẻo dai dưới mũi đục của nghệ nhân. Quan trọng nhất, gỗ Mít tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở và sự kiên trì.

Trong quá trình chế tác, chúng tôi bắt buộc phải loại bỏ hoàn toàn phần gỗ rác. Gỗ rác là phần bao quanh lõi, vốn chứa nhiều dinh dưỡng khiến các loại mọt dễ dàng xâm nhập. Nếu không lọc kỹ, pho tượng sau vài năm sẽ bị mục ruỗng từ bên trong, làm mất đi giá trị tâm linh và thẩm mỹ. Kỹ thuật xử lý gỗ lõi của chúng tôi đảm bảo phôi gỗ sạch, khô tự nhiên, giúp pho tượng bền bỉ, không bị biến chất hay hư hỏng theo năm tháng.

Dấu ấn nghệ nhân Sơn Đồng trên từng diện tượng

Làng nghề Sơn Đồng nổi danh với kỹ thuật đục tạc thủ công bậc thầy. Một pho tượng Quan Âm Nghìn Mắt Nghìn Tay là một thử thách thực sự về tay nghề do cấu trúc tay và mắt vô cùng phức tạp. Tại xưởng của chúng tôi, sự kết hợp giữa kinh nghiệm lâu đời và những quy chuẩn về thước Lỗ Ban giúp mỗi pho tượng đạt được tỷ lệ cân đối hoàn hảo.

Diện tượng là linh hồn của pho tượng. Nghệ nhân phải dành hàng tuần chỉ để tỉ mỉ tạo hình khuôn mặt. Làm sao để đôi mắt khép hờ mà vẫn quan sát được chúng sinh? Làm sao để khóe miệng mỉm cười nhẹ nhàng mà vẫn đầy oai nghiêm? Đó là bí quyết truyền đời. Những tướng tốt của Phật được chúng tôi nghiên cứu kỹ lưỡng để đưa vào từng nét chạm, tạo nên một diện tượng có hồn cốt, mang đậm bản sắc Việt.

Sau công đoạn đục thô là quá trình sơn son thếp vàng hoặc sơn mài giả cổ. Chúng tôi sử dụng các loại sơn truyền thống, giúp bề mặt tượng không chỉ rực rỡ mà còn có chiều sâu, càng để lâu lớp sơn càng ngấu, tạo nên vẻ đẹp trầm mặc cho không gian thờ tự.

Quy trình sản xuất tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay  bằng gỗ mít sơn son thếp vàng của Đồ thờ Khai Minh đòi hỏi sự tỉ mỉ và kỹ thuật cao. Từ khâu chọn gỗ, đục đẽo, sơn lót, sơn son cho đến thếp vàng, mỗi bước đều được thực hiện cẩn thận bởi những nghệ nhân lành nghề.

1. Chọn Gỗ: Gỗ mít được chọn phải là loại gỗ chất lượng, không có khuyết điểm và đủ độ tuổi để đảm bảo độ bền.
2. Chạm Khắc: Người thợ chạm khắc phải có kỹ năng cao để tạo ra những đường nét tinh xảo, sống động.
3. Sơn Son và Thếp Vàng: Quá trình sơn theo lối sơn mài cổ truyền. Quá trình sơn son và thếp vàng được thực hiện nhiều lớp, đòi hỏi thời gian và sự tỉ mỉ để đạt được độ bóng và độ bền tối ưu.

Sau khi xong phần mộc, Đồ thờ Khai Minh sẽ tiến hành hoàn thiện sơn son thếp vàng. Sơn son thếp vàng là kỹ thuật truyền thống, yêu cầu sự tỉ mỉ và khéo léo của người thợ. Quá trình này bao gồm các bước:

• Sơn Lót: Bề mặt gỗ được sơn một lớp lót để tạo độ bám dính cho lớp sơn son và vàng lá. Sơn lót cần sơn nhiều nước và kết hợp với mài nước tạo độ nhẵn bóng tuyệt đối. Sau quá trình làm vóc thì đến tiếp quy trình sơn son và thếp vàng.
• Sơn Son: Lớp sơn son (sơn đỏ) được phủ lên bề mặt tượng, tạo nền cho việc thếp vàng.
• Thếp Vàng: Lá vàng mỏng được dán lên bề mặt sơn son, tạo nên vẻ ngoài lộng lẫy và quý phái cho tượng. Sau phần thếp vàng những nơi cần đi lại sơn để tại điểm nhấn thì hoàn thiện xong.

Quyền lợi đặc biệt: Kiểm tra mộc trần tại xưởng

Chúng tôi hiểu rằng, khi thỉnh một pho tượng có giá trị lớn, sự tin tưởng là điều quý giá nhất. Vì vậy, Đồ thờ Khai Minh luôn mời quý khách hàng, các sư thầy hoặc Phật tử trực tiếp về xưởng để kiểm tra mộc (gỗ để trần) trước khi tiến hành công đoạn sơn.

Việc kiểm tra mộc giúp quý vị tận mắt thấy được chất lượng gỗ lõi, sự tinh xảo trong đường nét đục tạc mà không bị lớp sơn che lấp. Đây là cam kết về tính trung thực và minh bạch mà chúng tôi luôn duy trì để giữ vững uy tín của thương hiệu trong lòng khách hàng.

Mỗi pho tượng hoàn thiện là một lời khẳng định cho tinh hoa làng nghề, là tâm nguyện phụng sự của đệ tử đức phật tại Đồ thờ Khai Minh. Chúng tôi hoan hỷ đón tiếp quý khách đến tham quan và chiêm bái quá trình tạo tác tại làng nghề Sơn Đồng huyền thoại.