Tương tự những ngôi làng ven biển chuyên sinh sống bằng nghề khai thác hải sản, hằng năm người dân nơi đây thường tổ chức lễ cầu mùa (còn gọi là cầu ngư), hoặc tiến hành kết hợp chung với lễ cúng cá Ông. Nghi lễ này mang theo ước nguyện sâu sắc của bà con về việc thuyền bè ra khơi vào lộng được an toàn, giúp ngư dân đánh bắt được nhiều tôm cá, đồng thời cầu mong làng xóm tránh được thiên tai, dịch bệnh. Địa bàn xã Thuận An, thuộc huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên – Huế cứ định kỳ 3 năm lại mở hội một lần, diễn ra trong hai ngày là mùng 11 và 12 tháng Giêng. Đánh giá một cách tổng thể, phương diện nghi lễ cúng bái hay rước xách tại đây không ghi nhận sự biệt lập quá lớn so với các vùng biển khác, thế nhưng trong phần hội, nơi này lại sở hữu một trò diễn độc đáo, mang bản sắc riêng biệt.
Tái Hiện Nhịp Sống Biển Khơi Qua Trò Diễn Độc Đáo
Bắt đầu từ lúc mờ sáng ngày 11, ngay sau khi hoàn thành phần lễ dâng hương kính cáo thần biển, trò diễn dân gian được triển khai lập tức ngay trên bãi biển rộng lớn — nơi tổ chức cúng tế. Khi ba hồi trống trận vang lên rộn rã, một đoàn thiếu nhi bao gồm cả trai lẫn gái nằm trong độ tuổi từ 8 đến 12 tuổi xuất hiện. Các em được mặc những bộ quần áo sặc sỡ, thực hiện hóa trang bằng cách đội mặt nạ trùm kín đầu để biến thành các loài sinh vật biển quen thuộc như cá thu, cá chim, tôm hùm, cá mực, sò, ốc, cua… Đoàn “thủy sản” này từ phía xa kéo đến, cùng nhau chạy nhảy tung tăng, mô phỏng sinh động một đàn cá tôm đang bơi lội giữa đại dương.
Ngay lúc đó, một nhóm thanh niên và người trung niên — những ngư dân thực thụ của làng biển với thể hình khỏe mạnh, nhanh nhẹn — lập tức nhập cuộc. Bằng các động tác chuyên môn vô cùng thuần thục của công việc hằng ngày, họ vác những tấm lưới lớn ra bủa vây, tiến hành quây gom đoàn “thủy sản” lại nhằm không cho chúng chạy thoát ra ngoài. Khi mẻ lưới dần được thu hẹp diện tích, đàn “cá, tôm, mực, cua…” lại càng chạy nháo nhào, liên tục lao đầu vào các mắt lưới để tìm kiếm lối thoát thân. Dù vậy, chúng không thể thoát khỏi tay của những bài tay ngư dân dạn dày kinh nghiệm và dẻo dai. Toàn bộ đàn “hải sản” nhanh chóng bị dồn lại một góc và bị tóm gọn hoàn toàn.
Niềm Vui Khoang Cá Đầy Và Ước Vọng Làng Xóm Hưng Thịnh
Vào đúng thời điểm công đoạn gỡ lưới vừa hoàn thành, các bà, các chị trong làng diện trang phục duyên dáng, quần áo đủ sắc màu, đội nón lá bài bản và vai gánh quang thúng từ phía trong bước ra sân diễn. Họ lần lượt bắt từng chú cá, mực, tôm, cua đặt cân đối vào hai đầu thúng. Cứ thế, hết gánh này đến gánh khác kĩu kịt nối đuôi nhau vận chuyển hải sản về bến bãi. Trên gương mặt của từng người đều rạng rỡ, ngập tràn niềm hạnh phúc của một mùa biển bội thu.
Trong không gian ấy, tiếng trống ngũ liên liên tục thúc lên từng hồi giục giã, hòa cùng tiếng hò reo vang dội của đám đông dân chúng và tiếng pháo nổ giòn giã, tạo nên bầu không khí ăn mừng như đang chào đón một chuyến tàu ra khơi đại thắng trở về. Người dân vùng biển luôn tâm niệm rằng, nếu lần nào trò diễn được diễn ra một cách thông đồng bén giọt, rộn rịp, tươi vui, đồng thời các khâu phối hợp hành động diễn ra nhịp nhàng, trôi chảy, thì bà con ngư dân tin chắc năm mới đến sẽ gặt hái được mùa biển thuận lợi. Khi đó, tôm cá sẽ về đầy khoang, thuyền bè đi khơi về lộng bình an và xóm làng ngày càng hưng thịnh, phát triển.
