Tọa lạc tại khu vực Định Công Thượng, phường Định Công, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội, cụm di tích đình và đền Định Công Thượng là điểm đến lưu giữ nhiều giá trị văn hóa và lịch sử lâu đời.
Đường đi tới di tích
Xuất phát từ trung tâm thành phố Hà Nội để đến di tích, hành khách cần di chuyển về hướng Ngã Tư Sở, sau đó đi tiếp dọc theo tuyến đường Nguyễn Trãi. Khi tới khu vực chợ Xanh, rẽ vào đường 70B đi khoảng 2km sẽ tới cầu Lư (Định Công). Từ cầu, tiếp tục đi thẳng thêm 500 mét là tới vị trí của di tích.
Các nhân vật lịch sử được tôn thờ tại đình Định Công Thượng
Ngôi đình là nơi tôn nghiêm thờ cúng Hoàng Công (còn được gọi là chàng Sóc), vốn là con trai của vua Hùng thứ 17 (Hùng Nghị Vương và bà Xuyến Nương). Chào đời tại làng Đình Công nên tên gọi sau đó được đổi thành Định Công, ông nổi tiếng là người thông minh và có võ nghệ cao cường. Dưới thời vua Hùng Duệ Vương (Hùng Vương thứ 18), ông được giao trọng trách đi đánh dẹp tại các vùng châu Hoan, châu Hàn cùng châu Đông Hỷ, bắt sống được nhiều tướng giặc bên địch. Trên đường trở về, ông đã ghé qua Định Công để mở tiệc khao quân. Sang thời kỳ Thục Dương Vương, ông giữ chức thống lĩnh thủy quân cùng Cao Sơn và Quý Minh làm tả hữu. Ông từng được cắt cử trấn giữ Quảng Đông trong 5 năm, sau đó được triệu hồi về nước nhưng không may qua đời ở cửa bể Bích Hải trên đường về. Nhà vua bèn ban chiếu lệnh cho người dân Bích Hải lập đền thờ phụng, đồng thời cho phép dân làng Định Công tu sửa cung miếu, hằng năm vào hai mùa xuân thu đều cử quan lại đến làm lễ và tôn phong ông làm thượng đẳng phúc thần.
Nhân vật thứ hai được thờ phụng tại đây là Đoàn Thượng, một tướng lĩnh xuất thân từ vùng đất Hồng Châu, người từng giương cao ngọn cờ chống nhà Trần để phò tá nhà Lý. Ông có công lao to lớn trong việc cứu giúp người dân Định Công qua khỏi dịch bệnh.
Kiến trúc và các mảng chạm khắc tại đình
Tổng thể kiến trúc đình bao gồm hạng mục tam quan được xây dựng theo kiểu bốn trụ kết hợp với tòa đại đình có bố cục mặt bằng kiểu chữ đinh (chuôi vồ). Khu vực đại bái gồm 5 gian trong khi hậu cung có 3 gian. Kiến trúc đại bái được thiết kế theo kiểu tường hồi bít đốc gồm 6 bộ vì, trong đó gian giữa làm theo kiểu phía trước “chồng giường bẩy hiên”, phía sau dùng kèo kẻ suốt. Bốn bộ vì còn lại làm theo kiểu vì kèo suốt kết hợp trụ trốn. Các cấu kiện vì ở hậu cung cấu trúc theo kiểu “chồng giường giá chiêng”. Công trình đã qua nhiều đợt tu bổ qua các thời kỳ, hiện còn lưu giữ nhiều hoa văn trang trí tinh xảo như hoa dây, tích Phật, cánh sen, vân mây, tứ quý… Đặc biệt, đình còn sở hữu những mảng chạm khắc mang phong cách nghệ thuật thế kỷ 17 với các đề tài như tích Phật và hình ảnh tiên ông ngồi trên tòa sen.
Đền Định Công Thượng và thờ tổ nghề kim hoàn
Bên cạnh đình, đền Định Công Thượng là nơi thờ cúng ba vị tổ nghề kim hoàn gồm: Trần Triều, Trần Điệu và Trần Hoàn. Đây là những ông tổ của nghề kim hoàn chuyên chế tác các sản phẩm đồ nhỏ tinh xảo như hoa tai, xuyến, hột và vòng.
Về mặt kiến trúc, đền được xây dựng theo kiểu chữ đinh (chuôi vồ) gồm tòa tiền tế 5 gian và hậu cung 3 gian, phần mái làm kiểu chồng diêm ở 3 gian giữa tiền tế. Hậu cung có 2 bộ vì kiểu chồng giường, các vì không dựng cột mà dựa trực tiếp vào tường, toàn bộ kiến trúc được chạm trổ hoa lá sinh động. Chân tảng đá của đền khá độc đáo với tạo hình vuông, chạm khắc hình sừng tê bảo ngọc. Ngoài ra, đền còn lưu giữ nhiều cổ vật quý giá như cửa võng, đại tự, hoành phi, câu đối, long ngai, bài vị, sắc phong thần khả, kiệu, khánh cùng bia đá cổ.
Quyết định xếp hạng di tích quốc gia
Nhờ những giá trị đặc sắc về kiến trúc và nghệ thuật, toàn bộ quần thể đình và đền Định Công Thượng đã được Bộ Văn hoá – Thông tin chính thức xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào ngày 20/07/1994.
