1. Hướng Dẫn Sắm Lễ Và Cúng Giao Thừa Ngoài Trời
Các lễ vật trong mâm cúng giao thừa ngoài trời bao gồm đầy đủ hương, hoa, đèn nến, trầu cau, quần áo cùng mũ dành cho Thần linh. Bên cạnh đó là mâm lễ mặn được chuẩn bị chu đáo với thủ lợn luộc, gà trống luộc, xôi và bánh chưng truyền thống.
Toàn bộ phẩm vật cần được sắp xếp trang trọng lên chiếc bàn lớn đặt ngay trước cửa nhà. Mâm lễ cúng giao thừa đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo, tôn nghiêm thể hiện tấm lòng thành kính sâu sắc của gia chủ. Ngay vào thời điểm giao thừa chính thức, người chủ gia đình tiến hành thắp đèn, thắp nến, rót rượu và thành kính khấn vái trước bàn thờ ngoài trời.
2. Bài Văn Khấn Giao Thừa Ngoài Trời
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
– Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
– Con kính lạy Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
– Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
– Con kính lạy Ngài Cựu niên Đương cai Hành khiển.
– Con kính lạy Đương niên Thiên quan (năm nào khấn danh vị của vị Hành khiển ấy) năm …………. các Ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long Mạch, Táo quân, chư vị Tôn thần.
Nay là phút giao thừa năm ………………………………………..
Tín chủ (chúng) con là: ………………………………………………
Ngụ tại: …………………………………………………………………………
Giao thừa chuyển năm, năm cũ qua đi, năm mới đã đến, tam dương khai thái, vạn tượng canh tân. Ngài Thái Tuế Tôn thần trên vâng lệnh Thượng đế giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh, tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân ngày đầu xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sắm sửa hương hoa phẩm vật dâng lên trước án, cúng dâng Phật Thánh dâng hiến Tôn thần, đốt nén hương thơm, thành tâm bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cai, Ngài Tân niên đương cai Thái tuế chí đức Tôn thần; ngài Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Phúc đức chính thần, các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long Mạch tài thần, các bản gia Táo quân và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin các vị giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho gia đình chúng con luôn luôn mạnh khoẻ, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hoà thuận, làm ăn phát đạt.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám, phù hộ độ trì.
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
Người làm lễ có thể viết bài văn khấn ra giấy để đọc khi hành lễ. Sau khi hết ba tuần hương, gia chủ tiến hành hóa tờ giấy viết văn khấn cùng toàn bộ vàng mã dâng cúng. Việc này giúp nắm rõ màu sắc cũng như các điều kiêng kỵ khi sắm sửa hoặc tiến hành nghi lễ. Ngoài hương hoa, trầu rượu, bánh xôi chè và gà luộc, gia chủ thường chuẩn bị thêm áo giấy, tiền vàng để tiễn đưa hoặc đón tiếp các vị Hành khiển hàng năm cùng các vị Phán quan nhà Trời.
3. Lưu Ý Quan Trọng Khi Thực Hiện Nghi Lễ
Sau khi hoàn tất phần khấn lễ tiễn quan đương niên cũ, gia chủ sẽ tiếp tục thực hiện nghi lễ đón quan đương niên mới (thường gọi là tông cựu nghinh tân). Các lễ vật đã được chuẩn bị sẵn sàng, đúng khoảnh khắc Giao thừa thì tiến hành thắp nhang, làm thủ tục hành lễ, đọc văn khấn và hóa tờ văn.
Như vậy, vào chiều và đêm 30 Tết, gia đình cần hoàn thành lễ tất niên (vào chiều 30), tiếp đến là lễ trước và trong lúc Giao thừa bao gồm cả việc tông cựu nghinh tân lẫn cúng lễ Tiên tổ.
4. Các Bài Văn Khấn Tiễn Và Đón Quan Đương Niên
Văn khấn tiễn quan đương niên cũ
Quốc hiệu… tỉnh… huyện…. xã…. thôn ……
Ngày… tháng… năm …
Tên họ tín chủ… tuổi… đồng gia kính cẩn, sắm lễ vật hương đăng… Thành tâm dâng lên… Hành khiển, cùng đức… Phán quan.
Kính mong Đại vương soi xét, lượng trời chẳng ghét khoan dung. Giúp vua giữ vững ngôi Hoàng cực, âm thoả dương vui mát mẻ tiết xuân phong. Ơn trời đã dựng xây giếng mồi, nhờ đất mà sinh sản hợp đạo tiết tòng. Tiết thuộc Nguyên tiêu mừng năm mới, lễ làm trừ tịch tiễn Đại Vương. Xét thấy năm tháng qua đội ơn rất lớn, xem ngày vừa hết nhờ đức quan trên. Năm khác cờ hoa đón ngài trở lại, lại nhờ ban phúc được như lòng. Muôn trông đức Đại Vương, kính cẩn bày lời.
Văn khấn đón quan đương niên mới
… Kính trông Đại vương, thông minh tài trí, Văn võ Thánh thần, ban ân ban đức. Ngài tôn vâng đế mệnh phân công, để xử lý âm – dương đều thoả mãn. Minh bạch nơi Vương tâm chính trực, cai quản cương vực nhờ anh quân.
Trừ tịch đã làm lễ tông cựu, Nguyên tiêu nay dâng lễ nghinh tân. Năm trước trọng trách đảm đương, đội nhờ ơn đức chính trực. Ngày nay thuý hoa lại thấy, ngửa trông lượng cả khoan dung. Cúi lạy nhờ ơn đức Đại Vương, kính cẩn bày lời.
Trong trường hợp thời tiết mưa gió bất lợi, gia chủ có thể kê bàn thờ ở giữa nhà để đặt lễ tiễn quan đương niên cũ cũng như đón quan đương niên mới. Với những ngôi nhà có vị trí sân thấp trũng hoặc không gian chật hẹp, việc lập bàn thờ giữa nhà để thực hiện nghi lễ tổng cựu nghinh tân là hoàn toàn phù hợp. Ngoài ra, một số gia đình còn cẩn thận viết bốn chữ đại tự “Thiên quan tích phúc” (Quan nhà trời cho phúc) rồi treo phía trên mâm lễ.
