Nếu như hội đua trải ở làng Đào Xá gắn liền với những câu chuyện đánh giặc giữ nước, thì hội đua trải ở làng Đức Bác, thuộc huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc lại mang đậm dấu ấn của các nghi lễ nông nghiệp cổ xưa. Lễ hội độc đáo này được tổ chức đều đặn từ ngày mùng 10 đến ngày 12 tháng 6 Âm lịch hằng năm.
Suốt ba ngày diễn ra lễ hội, bốn chiếc trải đại diện cho bốn giáp trong làng sẽ cùng nhau tranh tài. Mỗi ngày hội lại mang một ý nghĩa tâm linh và nghi thức riêng biệt, thu hút đông đảo người dân tham gia.
Hành trình ba ngày hội bơi trải truyền thống
Ngày mùng 10 tháng 6: Bơi dạo trình thánh
Ngày mở đầu của lễ hội được người dân gọi là ngày “bơi dạo”, hay còn có tên gọi khác là “bơi trình thánh”. Đây là bước khởi động mang tính chất nghi lễ để trình báo lên các bậc thần linh trước khi bước vào cuộc đua chính thức.
Ngày mùng 11 tháng 6: Ngày đua chính thức và nghi thức cướp bòng
Đây là ngày quan trọng nhất của hội trải. Trước khi cuộc đua bắt đầu, bốn cụ già đại diện cho bốn giáp trong làng, mặc áo thụng, quần chùng trang nghiêm tiến vào đình Cả để làm lễ trình Thánh Ông. Sau đó, các cụ tiếp tục di chuyển sang đền Mẫu để trình Thánh Mẫu và tham gia vào nghi thức cướp bòng.
Quả bòng sử dụng trong nghi lễ này được coi là quả cầu nước, biểu tượng thiêng liêng cho hình ảnh mặt trời. Mỗi cụ già sẽ cố gắng giành lấy một quả cầu bưởi mang về đình Cả để làm lễ cúng tế. Ngay sau khi nghi thức này hoàn thành, các chiếc trải mới chính thức xuất phát cuộc đua từ đền Mẫu.
Lộ trình đường đua được quy định rõ ràng: đền Mẫu – bến Diễn Lâu (ở bên kia sông) – đình Cả. Khi chèo thuyền tới bến Diễn Lâu, mỗi trải phải nhanh chóng giành lấy một bó mạ để mang về. Chiếc trải nào cập bến và trở về đình Cả đầu tiên sẽ là trải đoạt giải chung cuộc.
Ngày mùng 12 tháng 6: Bơi đưa tiễn các Ngài
Ngày cuối cùng của lễ hội là cuộc “bơi đưa”. Nghi thức này được tổ chức nhằm tiễn đưa các “Ngài” đi từ đình Cả trở về Kẻ Nổi, thuộc xã Phượng Lâu, thành phố Việt Trì nằm ở phía bên kia sông, khép lại những ngày hội làng rộn ràng và linh thiêng.
