Đình Đức Môn, thường được biết đến với tên gọi khác là đình Cửa Đông, hiện tọa lạc tại số nhà 38B phố Hàng Đường, thuộc địa phận quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Toàn bộ công trình nằm áp sát ngay sát tường hồi của chùa Cầu Đông (chùa Cửa Đông).

Vị trí tọa lạc và lối vào di tích

Trước đây, đình Đức Môn vốn sở hữu cổng tam quan riêng mở thẳng ra mặt tiền số 38B Hàng Đường. Về sau, khu vực này đã bị xây bít lại, do đó du khách và người dân khi đến thăm viếng đình đều phải đi nhờ qua lối cổng tam quan của chùa Cầu Đông liền kề.

Niên đại khởi dựng và quy mô kiến trúc

Căn cứ vào các dấu tích lịch sử, đình Đức Môn có niên đại khởi dựng tương đương với chùa Cầu Đông, ước chừng vào khoảng thời Hậu Lê (thế kỷ 16 – thế kỷ 17). Về mặt không gian, kiến trúc ngôi đình gồm 3 tòa nhà xây dựng nối liền nhau, mỗi tòa đều được phân chia thành 3 gian rộng rãi.

Bên trong di tích hiện vẫn bảo tồn một quả chuông đồng cổ. Dù chữ ghi niên hiệu trên thân chuông đã bị đục mờ, nhiều khả năng quả chuông này được đúc vào năm thứ 8 dưới niên hiệu Cảnh Thịnh (1800) thời Tây Sơn.

Thần tích danh tướng Ngô Văn Long đời Hùng Vương

Đình Đức Môn là nơi phụng thờ danh tướng Ngô Văn Long, một bậc hào kiệt phò tá dưới triều vua Hùng Vương thứ 18. Thời trai trẻ, ông nức tiếng tinh thông võ nghệ, tài đức vẹn toàn nên được nhà vua hết mực tin cậy, ban phong đất thực ấp ngay tại quê ngoại là làng Thành Quả (nay thuộc làng Sinh Quả, huyện Thường Tín, Hà Tây cũ).

Khi vùng Hoan Châu (nay thuộc Nghệ An) bị giặc Hồ Lư xâm lấn quấy nhiễu, Ngô Văn Long được triều đình giao trọng trách làm tướng lĩnh thống lĩnh đại quân tiến đánh dẹp loạn. Khải hoàn thắng trận trở về, ông được hoàng đế tấn phong giữ chức quan cao nhất trong triều đình.

Sau khi ông qua đời, nhân dân làng Thành Quả đã lập đền phụng thờ để tưởng nhớ công đức. Sang đến thế kỷ 11, vua Lý Thái Tổ đã ban chiếu chỉ lệnh cho các ngôi chùa tôn thờ ông với tư cách là vị Long Thần hộ trì.

Giá trị lịch sử và việc xếp hạng di tích

Với những giá trị độc đáo về mặt lịch sử cũng như không gian tạo hình truyền thống trong khu phố cổ Hà Nội, đình Đức Môn đã chính thức được Bộ Văn hóa – Thông tin ra quyết định xếp hạng là Di tích kiến trúc, nghệ thuật vào ngày 5/9/1989.