Văn Khấn Đức Địa Tạng Bồ Tát Và Hệ Thượng Tượng Chùa Cổ

Địa Tạng Vương Bồ Tát là vị đại sĩ mang đại nguyện cứu độ hết thảy chúng sinh nơi cõi u minh tăm tối. Bên cạnh bài văn khấn cầu an, siêu độ gia tiên, việc tìm hiểu hệ thống thờ tự gồm Thập Điện Diêm Vương, Bát Bộ Kim Cương, Thập Bát La Hán và chư vị Thánh Tổ tại các ngôi chùa cổ giúp tín đồ thấu hiểu sâu sắc hơn văn hóa tín ngưỡng truyền thống.

Toàn Văn Bài Văn Khấn Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát Chuẩn Cổ Truyền

Hệ Thống Thần Hộ Pháp Và Tứ Vị Bồ Tát

Ở nhiều ngôi chùa có quy mô lớn, kiến trúc bề thế thường thiết lập hệ thống Bát Bộ Kim Cương. Đây là các vị thần nhân phát nguyện đem thần lực uy nghiêm để hộ trì Phật pháp. Đi cùng với đó là hệ thống tượng thờ Tứ vị Bồ Tát gồm:

• Ái Bồ Tát
• Sách Bồ Tát
• Ngữ Bồ Tát
• Quyền Bồ Tát

Hệ Thống Tượng Thờ Thập Điện Diêm Vương

Một số ngôi chùa có bố trí hệ thống Thập Điện Diêm Vương, thường được an vị dọc theo hai bên gian Tam Bảo hoặc Tiền Đường (Bái Đường). Nhiệm vụ của các vị Diêm Vương là cai quản hình ngục dưới âm phủ nhằm thẩm vấn, hành tội các vong linh tạo nghiệp ác. Theo lưu truyền dân gian, mười vị Diêm Vương bao gồm:

1. Tần Quảng Minh Vương
2. Sở Giang Minh Vương
3. Tống Đế Minh Vương
4. Ngũ Quan Minh Vương
5. Diêm La Minh Vương
6. Biến Thành Minh Vương
7. Thái Sơn Minh Vương
8. Bình Chính Minh Vương
9. Đô Thị Minh Vương
10. Chuyển Luân Minh Vương

Tại một số nơi, chùa không đắp tượng tròn mà thể hiện 10 cửa điện qua tranh vẽ hoặc 10 bức phù điêu. Các tác phẩm này mô tả lại những cảnh tượng ngục hình khốc liệt như dìm người vào vạc dầu sôi, xử trảm, cưa chân hay để thú dữ cắn xé. Cách biểu đạt trực quan này mang ý nghĩa răn dạy thế gian, nhắc nhở nhân loại tránh xa điều ác, tu tập nghiệp lành để không phải đọa vào cảnh ngục hình thảm khốc sau khi qua đời.

Hình Tướng Nghệ Thuật Của Thập Bát La Hán

Tại hành lang hai bên chùa cổ thường đặt bộ tượng 18 vị La Hán với giá trị điêu khắc dân gian đặc sắc. Tạo hình của từng vị mang những nét đặc trưng riêng biệt:

• Tổ thứ I (Ma Ha Ca Diếp): Tượng đứng thẳng, một tay chống gậy trúc, tay còn lại cầm cuốn kinh sách.
• Tổ thứ II (A Nan): Dáng ngồi co một chân, hai tay giữ cuốn sách tựa lên đầu gối.
• Tổ thứ III (Thương Na Hòa Tu): Dáng ngồi tì khuỷu tay lên gốc cây, đặt bàn tay phải lên gối.
• Tổ thứ IV (Ưu Ba Cúc Đa): Ngồi đọc sách bên cạnh gốc cây trên một đống lá mục.
• Tổ thứ V (Đề Đa Già): Ngồi bó gối trên tảng đá, khuôn mặt ngửa nhìn trời.
• Tổ thứ VI (Di Đà Già): Dáng đứng chống gậy trúc, nét mặt rạng rỡ tươi cười chuyện trò cùng tiểu đồng bưng hồ rượu.
• Tổ thứ VII (Bà Tu Mật): Tượng đứng chắp tay trang nghiêm, ngửa mặt trước lư hương trầm.
• Tổ thứ VIII (Phật Đà Nan Đề): Thân hình to béo vạm vỡ, bụng phệ, áo buông hở ngực, ngồi co một chân ngoáy tai bên gốc liễu với gương mặt tươi cười.
• Tổ thứ IX (Phục Đà Mật Đa): Ngồi khoanh chân xếp bằng cạnh lò trầm và lư hương, tay phải cầm gậy trúc, tay trái chống lên bệ thờ.
• Tổ thứ X (Hiệp Tôn Giả): Dáng đứng vắt chéo chân, hai tay tì vào gốc tùng, kế bên có một tiểu đồng chắp tay cung kính.
• Tổ thứ XI (Phú Na Dạ Xa): Ngồi co một chân, tay đặt lên đầu gối, phía trước có người đang quỳ làm lễ.
• Tổ thứ XII (Mã Minh Ba La): Khuôn mặt mang râu quai nón, tư thế ngồi ngửa mặt nhìn lên hình tượng con rồng.
• Tổ thứ XIII (Già Tỳ Ma La): Tượng đứng thẳng với một con rắn quấn ngang thắt lưng.
• Tổ thứ XIV (Long Thụ Tôn Giả): Ngồi thế thiền định trên tòa sen nổi trên mặt nước, phía trước có rồng chầu phục.
• Tổ thứ XV (Gia Na Đề Bà): Ngồi nghỉ bên gốc tùng, tay trái giơ ngang tầm ngực, gương mặt hướng lên trời.
• Tổ thứ XVI (La Hầu La Đa): Đầu quấn khăn, tay cầm gậy trúc, ngồi bên cạnh hình tượng chú hươu đang quỳ.
• Tổ thứ XVII (Tăng Già Nan Đề): Lưng hơi khom, nét mặt mỉm cười, ngồi co một chân, hai tay đan trên đầu gối và tì cằm lên mu bàn tay.
• Tổ thứ XVIII (Già Đa Đa Xá): Tượng đứng, gác gậy trúc qua vai gánh một chiếc hòm nhỏ, tay phải tì vào thân gậy, tay trái cầm một pháp khí tựa hình bánh xe.

Mười tám vị La Hán mỗi ngài một phong thái, biểu cảm và tâm tư riêng biệt nhưng tựu trung đều toát lên tinh thần lạc quan, thấu tỏ sự đời. Hệ tượng này mang phong cách tạo hình riêng, số lượng cũng ít hơn so với bộ tượng La Hán nổi tiếng ở chùa Tây Phương, phản ánh sự phong phú đa dạng của nghệ thuật tượng pháp trong chùa Việt.

Sự Phối Thờ Đa Dạng Tại Các Di Tích Cổ Tự

Bên cạnh thờ Phật, các di tích Phật giáo nước ta còn có sự kết hợp tín ngưỡng phong phú:

• Thờ Tứ Pháp Vương Phật (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện): Hiện diện tiêu biểu tại chùa Pháp Vân, chùa Bà Đanh, chùa Quế Lâm…
• Thờ Tam Thánh (Thiền sư Từ Đạo Hạnh, Không Lộ, Giác Hải): Thường thấy tại chùa Keo, chùa Cổ Lễ, chùa Bi, chùa Thầy…
• Thờ Trúc Lâm Tam Tổ: Được phụng thờ tôn nghiêm tại các quần thể chùa Yên Tử, Phổ Minh, Côn Sơn.
• Thờ Danh nhân Y học & Thần tài: Chùa Giám phụng thờ Đại danh y Tuệ Tĩnh; chùa Tượng Sơn thờ Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác; chùa Long Phú (quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh) có ban phối thờ Ông Địa – Thần Tài.

Do số lượng tượng pháp tại các chùa rất phong phú — từ vài chục cho đến năm, bảy chục pho tượng ở các chốn danh lam cổ tích — nên khách hành hương khó lòng dâng lễ trước từng ban riêng biệt. Thông thường, người đi lễ sẽ chọn khấn vái tập trung tại vài ban chính hoặc dâng hương trước ban Công Đồng, dùng bài sớ tâu bày lòng thành để nguyện cầu cuộc sống gia đạo luôn bình an, vạn sự hanh thông.