Những điều kiêng kỵ trong thờ cúng cần phải biết

Trong đời sống tâm linh của người Việt mình, việc thờ cúng ông bà gia tiên chưa bao giờ là chuyện qua loa, đại khái. Từ xưa đến nay, cha ông ta đã đúc rút ra rất nhiều quy tắc và điều kiêng kỵ để giữ cho không gian thờ tự luôn được trang nghiêm, linh thiêng. Những điều này không chỉ thể hiện nét đẹp văn hóa, đạo lý uống nước nhớ nguồn mà còn là cách con cháu gửi gắm lòng thành kính đến thần linh, tổ tiên.

Nếu bạn đang băn khoăn không biết trong quá trình hương khói hằng ngày hay vào các dịp lễ tết mình có vô tình phạm phải điều gì không, hãy cùng điểm qua những điều kiêng kỵ cốt lõi dưới đây nhé.

1. Biến bàn thờ thành nơi chứa đồ linh tinh

Bàn thờ gia tiên và các vị thần linh là chốn linh thiêng bậc nhất trong nhà, đòi hỏi lúc nào cũng phải quang đãng, sạch sẽ. Việc để các vật dụng không liên quan như sách vở, quần áo hay đồ sinh hoạt bừa bãi lên bàn thờ là tối kỵ. Đặc biệt, tuyệt đối phải tránh xa các loại thuốc men hoặc đồ dùng phòngthờ đặt ở khu vực này vì nó làm mất đi sự tôn kính và phạm vào tính thanh tịnh của không gian thờ.

2. Cúng bái khi tâm trạng đang bấn loạn, cáu giận

Người xưa có câu “lễ bạc lòng thành”. Trạng thái tinh thần của người đứng lễ ảnh hưởng trực tiếp đến sự linh ứng của nén hương bát nước. Khi lòng còn đang giận dữ, lo lắng hay tâm trí bất ổn, tốt nhất bạn không nên vội vàng thực hiện nghi lễ cúng bái. Tâm có tịnh thì cúng bái mới thông suốt và trọn vẹn ý nghĩa.

3. Quay lưng về phía bàn thờ lúc nhà có tang gia

Không gian thờ tự lúc nào cũng phải giữ được sự trang nghiêm nhất định. Trong những ngày gia đình có tang lễ, con cháu cần hết sức chú ý đi đứng nhẹ nhàng, tuyệt đối không quay lưng lại hoặc làm các động tác lộn xộn, đùa giỡn ngay khu vực gần bàn thờ.

4. Dùng đồ cúng đã héo úa, hư hỏng

Đồ dâng cúng trên ban thờ thể hiện cho tấm lòng thơm thảo của con cháu dâng lên bề trên, thế nên mọi thứ phải tươi mới, nguyên vẹn. Dùng hoa quả đã héo úa, hương cháy dở chưa hết hay các lễ vật dập nát, hư hỏng bày lên bàn thờ là điều tối kỵ, thể hiện sự thiếu chu đáo với tổ tiên.

5. Chọn nhầm giờ xấu, ngày kỵ để làm lễ

Thời gian và giờ giấc làm lễ vốn chịu ảnh hưởng rất lớn theo quan niệm phong thủy truyền thống. Việc chọn sai giờ, làm lễ vào những ngày kỵ (như tháng cô hồn hay các ngày xấu theo tuổi gia chủ) có thể làm giảm đi sự hanh thông, suôn sẻ của nghi lễ cũng như khó được các đấng bề trên chứng giám.

6. Đặt bàn thờ đối diện cửa ra vào hoặc nhà vệ sinh

Nơi ngự trị của tổ tiên và thần linh cần sự yên tĩnh, kín đáo và trang nghiêm để không bị quấy rầy bởi các yếu tố bên ngoài. Do đó, bạn tuyệt đối không đặt bàn thờ đối diện thẳng với cửa ra vào, nhà vệ sinh hay những khu vực ẩm thấp, nơi có nhiều người qua lại ồn ào.

7. Cúng bái hay thắp hương tùy tiện bằng tay trái hay tay phải

Nhiều quan niệm dân gian cho rằng tay trái hay tay phải sẽ có tay sạch tay không, tuy nhiên trên thực tế, khi thắp hương hay dâng lễ vật, điều quan trọng nhất là sự tập trung, tâm thành kính hướng về cõi thiêng. Miễn là lòng thành, bạn cứ thực hiện một cách trang nghiêm, không cần quá câu nệ việc phải dùng tay nào.

8. Để bàn thờ lâu ngày không lau dọn, hương tàn tích tụ

Bát hương và đồ thờ tự cần được chăm chút, bao sái (lau dọn) thường xuyên để giữ gìn sự tươi mới, sạch sẽ. Để bát hương quá đầy tàn mà không tỉa bớt, hoặc để đồ thờ bám bụi lâu ngày, nhất là vào các dịp lễ lớn, sẽ dễ làm phát sinh những điểm bất kính, không tốt cho gia vận.

9. Nói tục, chửi thề hoặc có hành vi bất kính gần khu vực thờ tự

Mọi lời ăn tiếng nói, hành động xung quanh khu vực bàn thờ đều phải cẩn trọng từng chút một. Tuyệt đối không nói tục, dùng ngôn từ kém văn minh hoặc có những hành động cợt nhả, thiếu nghiêm túc khi đứng trước không gian thiêng liêng này.

10. Ăn mặc phô trương, hở hang trong ngày giỗ tết

Ngày giỗ hay các dịp lễ tết cúng bái gia tiên được xem là ngày trọng đại, “tang gia chi chung” để con cháu tưởng nhớ cội nguồn. Trong những ngày này, con cháu nên ăn mặc gọn gàng, lịch sự, kín đáo; tránh mặc đồ quá lố lăng, hở hang hoặc ca hát, vui chơi quá trớn ngay trong nhà.

11. Để chuôi thìa, môi chĩa thẳng vào bát hương hoặc bài vị

Các vật dụng dùng trong mâm cỗ cúng như thìa, muôi múc canh cần được sắp xếp gọn gàng, đúng cách. Tuyệt đối không để phần chuôi của thìa, muôi chĩa thẳng vào bát hương, ngai thờ hay bài vị của thần linh, gia tiên vì điều này bị coi là bất kính.

12. Tạo ra các góc nhọn của bát đĩa hướng vào bàn thờ

Trong mâm cỗ cúng, các lễ vật và bát đĩa bày biện phải tròn trịa, gọn gàng và mang tính hoàn chỉnh, tránh tạo ra cảm giác xung sát, xung khắc trong không gian thờ. Không nên dùng các loại bát đĩa có hình thù sắc nhọn hoặc bày biện tạo thành góc nhọn chĩa thẳng vào ban thờ.

13. Cắt gọt, sắp xếp đồ ăn thành hình nhọn chĩa vào bề trên

Khi chế biến, chặt thái hoặc bày biện các món ăn mặn dâng cúng (như thịt gà luộc, giò chả…), cần chú ý cách xếp đặt sao cho hài hòa. Tránh cắt gọt hoặc xếp các khối thức ăn thành hình mũi nhọn chĩa thẳng vào bát hương, bài vị hay tượng thờ.

14. Để bình hoa tươi héo úa quá lâu trên ban thờ

Hoa tươi dâng lên bàn thờ là để tượng trưng cho sự tươi mới, sức sống và lòng thành kính dâng lên tổ tiên. Tuy nhiên, nếu để hoa qua ngày tàn úa, rụng cánh sẽ vừa làm mất mỹ quan, vừa dễ sinh ra mùi hôi, nước bẩn ảnh hưởng trực tiếp đến sự thanh tịnh của không gian thờ cúng. Do đó, hoa tươi cần được thay mới thường xuyên.


Những điều kiêng kỵ này không phải là những quy luật cứng nhắc trói buộc người ta, mà thực chất là sự đúc kết từ văn hóa ứng xử, lòng tôn kính của con cháu đối với cội nguồn và các bậc bề trên. Việc thực hành đúng đắn các nghi lễ thờ cúng không chỉ giúp gia đình thêm phần an yên, thịnh vượng mà còn là cách thiết thực nhất để gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta qua bao đời nay.