Lễ Thất Tịch ngày 7 tháng 7: sự tích và tục khất xảo

Lễ Thất Tịch còn mang tên gọi dân gian là lễ Ngâu, gắn liền với truyền thuyết về Ngưu Lang và Chức Nữ. Chức Nữ vốn là cháu gái Ngọc Hoàng, sở hữu nhan sắc xinh đẹp cùng tay nghề may vá, thêu thùa và dệt vải vô cùng khéo léo. Ngưu Lang dù làm nghề chăn trâu nhưng lại sở hữu tâm hồn thi sĩ với tài làm thơ thiên bẩm. Hai người đem lòng yêu nhau tha thiết, sau đó được Ngọc Hoàng tác thành nên duyên vợ chồng.

Tuy nhiên, vì đắm đuối trong hạnh phúc lứa đôi, họ dần xa nhãng công việc dệt vải hàng ngày cũng như việc sáng tác thơ văn. Ngay cả đàn trâu cũng bị bỏ mặc không ai chăm sóc. Trước sự lơ đễnh này, Ngọc Hoàng trừng phạt bằng cách đày hai người về hai bờ sông Ngân Hà. Mỗi năm, Ngài chỉ cho phép đàn quạ bắc cầu Ô Thước để Ngưu Lang – Chức Nữ tái hợp một lần. Giây phút gặp lại, cả hai khóc lóc thảm thiết, những giọt nước mắt ấy rơi xuống trần gian tạo thành những cơn mưa tầm tã vào tháng Bảy.

Các Dị Bản Về Sự Tích Ngưu Lang Chức Nữ

Một dị bản khác trích từ cuốn sách Tục Tề hài ký ghi lại câu chuyện có phần khác biệt. Theo đó, Chức Nữ ở phía Đông sông Ngân Hà là cháu của Ngọc Hoàng, quanh năm cần mẫn bên khung dệt mà chẳng hề bận tâm chuyện phấn son tô điểm. Thương tình cô đơn lẻ bóng, Vua Trời gả cô cho Khiên Ngưu Lang ở bờ Tây Ngân Hà.

Sau khi thành hôn, Chức Nữ vì mải mê với duyên nồng vợ chồng nên sinh ra biếng nhác công việc dệt vải. Vua Trời nổi giận, bắt cô quay trở về bờ Đông sông Ngân Hà và chỉ cho phép hai người đoàn tụ vào đêm mùng 7 tháng 7 ở bờ Tây (nhờ đàn quạ nối thành cầu Ô Thước). Khi được hội ngộ, họ tủi ngộ tình tự và rơi lệ nghẹn ngào như mưa trút xuống trần gian.

Tục Khất Xảo Và Ý Nghĩa Dân Gian Ngày Lễ Thất Tịch

Bắt nguồn từ giai thoại này, con gái thời xưa thường cử hành tục khất xảo (nghĩa là xin sự khéo léo). Họ hướng về phía mặt trăng rồi lấy chiếc kim khâu hay dùng để xâu chỉ qua. Một số nơi còn chuẩn bị loại kim 9 lỗ cùng sợi chỉ ngũ sắc để thực hiện. Nếu xâu qua dễ dàng, người đó được coi là khéo tay và sẽ gặp nhiều may mắn trong cuộc sống.

Nghi thức nhỏ này mang ý nghĩa rèn luyện tính kiên nhẫn, nhắc nhở phái đẹp tránh xa sự lười biếng để không rơi vào vết xe đổ của Chức Nữ và Ngưu Lang.

Phong Tục Ngày Lễ Thất Tịch Trong Đời Sống Hiện Đại

Ngày nay, lễ Thất Tịch cùng tục xin khéo không được còn phổ biến như trước. Mặc dù vậy, tại một số khu vực thành thị, nhiều gia đình vẫn duy trì nét văn hóa này vào đêm mùng 7 tháng 7 Âm lịch.

Họ chuẩn bị mâm lễ hương hoa dâng lên trời đất, thành tâm cầu nguyện bình an cho bản thân, đồng thời mong cho Ngưu Lang – Chức Nữ luôn giữ trọn hạnh phúc. Sau lễ cúng, mọi người lại quây quần bên nhau để ôn lại sự tích và giải thích về những trận mưa Ngâu tháng Bảy.