Lễ Hội Roya Idil Adha Của Người Chăm Hồi Giáo Nam Bộ

Tương tự như cộng đồng người Chăm theo đạo Bà La Môn vốn sở hữu rất nhiều lễ hội đặc sắc trong năm – chẳng hạn lễ Poh Mbăng Yang (nghi thức cúng đầu năm tại các lăng tháp gắn liền với hoạt động sản xuất nông nghiệp), lễ Rija Nagar (dịp cầu bình an, thời tiết mưa thuận gió hòa), hay lễ Mbăng Katê (nhằm tưởng niệm những vị anh hùng, các vị vua Chăm có công trạng kết hợp với việc thờ cúng tổ tiên, ông bà) – khối cộng đồng người Chăm theo đạo Hồi hằng năm cũng duy trì một hệ thống lễ hội riêng biệt. Trong số đó, đáng chú ý bậc nhất là lễ Ramađan, còn được gọi với danh xưng Ramưoan tổ chức vào tháng 9 Hồi lịch.

Suốt tháng lễ Ramađan này, từ các bậc tu sĩ cho đến toàn thể tín đồ đều thực hiện nghiêm ngặt việc nhịn ăn, nhịn hút thuốc, đồng thời cấm chung chạ với đàn bà. Họ chỉ tiến hành ăn uống vào những khoảng thời gian thanh tịnh về đêm. Quy định này ngoại trừ các trường hợp người bị ốm đau, già yếu hoặc khách bộ hành đường xa, tuy nhiên những đối tượng ưu tiên này vẫn phải thực hiện nhịn bù lại vào thời điểm khác khi điều kiện thuận tiện. Bên cạnh đó, lễ Roya Idil Adha được xem như ngày Tết truyền thống thiêng liêng nhất của họ.

Ý nghĩa cốt lõi của ngày lễ này gắn liền mật thiết với sự kiện hành hương hướng về thánh địa Mecca thuộc vương quốc Ả Rập Sauđi, nhằm mục đích kỷ niệm những cột mốc trọng đại trong tiến trình lịch sử đạo Hồi. Về mặt thời gian, lễ Roya Idil Adha được ấn định tổ chức kéo dài từ ngày 7 đến ngày 10 tháng 12 Hồi lịch, tương ứng vào khoảng các ngày thuộc giai đoạn thượng tuần tháng 6 tính theo dương lịch.

Không Khí Sum Họp Và Công Tác Chuẩn Bị Đón Tết Roya Idil Adha

Phần lớn các hộ gia đình người Chăm theo đạo Islam cư trú tại địa bàn các tỉnh An Giang, Tây Ninh, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh đều có người thân đi làm ăn, buôn bán ở những vùng đất xa xôi. Chính vì thế, dịp đại lễ này là cơ hội quý báu để mọi thành viên cùng nhau trở về sum họp dưới mái nhà, dành cho nhau lời thăm hỏi chu đáo, cùng vui chơi với bà con trong làng xóm hay toàn khu vực, đồng thời cùng nhau tiễn biệt năm cũ để hân hoan đón chào năm mới.

Nhằm chuẩn bị một cách chu toàn nhất cho ngày lễ Roya Idil Adha, ngay từ thời điểm đầu tháng 12 Hồi lịch, từng nhà đã chủ động lo liệu mua sắm các nhu yếu phẩm cần thiết, từ vải vóc, quần áo mới, thực phẩm cho đến việc sửa sang và trang hoàng lại không gian nhà cửa. Đối với các bà, các chị, đây là cơ hội tuyệt vời để trổ tài nội trợ đảm đang, khéo léo thông qua việc chế biến những loại bánh mang đậm bản sắc dân tộc như bánh say kaya, namken, barata, hay các món ăn truyền thống thơm ngon như càri, guriêng, gaphuôh…

Khi ngày hội chính thức bắt đầu, nam giới từ các bậc cao niên cho đến thế hệ trẻ nhỏ đều diện những bộ trang phục tươm tất, lịch sự, mang tâm trạng hân hoan hướng về phía thánh đường để tiến hành hành lễ. Trong dịp này, dọc theo các bản làng người Chăm ở An Giang, Tây Ninh, Đồng Nai, từng tốp người khoác trên mình những bộ lễ phục truyền thống rực rỡ cùng nhau đi thăm viếng, chúc Tết qua lại, tạo nên một bầu không khí vô cùng vui tươi và nhộn nhịp.

Nghi Thức Hành Lễ Trang Nghiêm Tại Các Thánh Đường Islam

Vào những ngày này, các công trình thánh đường Hồi giáo được trang hoàng vô cùng lộng lẫy, đồng loạt mở rộng cửa để chào đón hàng ngàn tín đồ từ khắp nơi đổ về hành lễ và cầu mong những điều phước lành. Không gian nơi đây ngập tràn sự náo nức, đông vui nhưng vẫn giữ trọn vẹn vẻ trang nghiêm, thành kính. Buổi giảng kinh diễn ra vào ngày thánh lễ thứ sáu nằm trong khuôn khổ mùa lễ Roya Idil Adha thường tập trung nhắc nhở các tín đồ thực hiện thật tốt bổn phận, nghĩa vụ của bản thân, đồng thời nâng cao tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái giữa con người với con người.

Cũng nhân cơ hội đặc biệt này, các vị khôtíp – đặc biệt là những vị khôtíp từng có vinh dự đặt chân hành hương về thánh địa Mecca và được phong tước hiệu Hadji – sẽ đứng ra kể lại chi tiết những trải nghiệm, những gì bản thân đã được tận mắt chứng kiến nơi thánh địa. Những câu chuyện kể ấy được xem như một món quà tinh thần vô giá đối với những bà con giáo dân chưa có dịp và điều kiện thuận lợi để thực hiện chuyến hành hương về nơi cội nguồn của đạo Hồi.

Tục Lệ “Hiến Sinh” Và Ý Nghĩa Nhân Văn Sâu Sắc

Để chúc mừng ngày đại lễ Roya Idil Adha, vào ngày tổ chức nghi thức “hiến sinh” diễn ra đúng vào ngày 10 tháng 12 Hồi lịch, các hộ gia đình người Chăm có điều kiện kinh tế khá giả thường đứng ra cúng một con bò để thay thế cho một con cừu theo như tục lệ cổ xưa. Tập tục “hiến sinh” vào mùa hành hương của đạo Hồi vốn bắt nguồn từ một câu chuyện truyền thuyết lâu đời kể về sự hy sinh của thánh Ibrohim. Ông đã phải vượt qua thử thách cam go của đấng tối cao bằng cách xuống tay giết chính người con trai của mình (thánh Ismael) nhằm biểu lộ lòng đức tin tuyệt đối hướng về thượng đế Allah.

Lễ “hiến sinh” vì thế mang ý nghĩa giáo dục, khuyên nhủ con người hãy luôn kiên định thực hiện tốt đức tin của mình, đồng thời làm tròn 5 bổn phận căn bản của một tín đồ để nhận được sự cứu giúp từ Allah như Người đã từng che chở cho Ibrôhim. Trải qua thời gian, lễ “hiến sinh” đã biến chuyển và trở thành một tập tục quen thuộc của cộng đồng người Chăm Hồi giáo ở miền Nam vào mỗi mùa lễ Roya Idil Adha. Phần thịt của con vật dùng để “hiến sinh” sẽ được ban tế tự đem chia đều cho tất cả các gia đình trong làng cũng như các khu vực lân cận cùng thụ hưởng, hành động này biểu thị rõ nét tinh thần tương thân tương ái, sẻ chia trong cộng đồng.

Các Hoạt Động Vui Chơi Giải Trí Và Tinh Thần Đoàn Kết Đa Tộc Người

Ngay sau khi kết thúc phần hành lễ trang nghiêm tại thánh đường, các cộng đồng người Chăm lại nô nức tổ chức hàng loạt các cuộc vui chơi, sinh hoạt văn hóa và thể thao sôi nổi như biểu diễn ca hát, hội đua ghe truyền thống hay thi đấu bóng đá giao hữu…

Nhìn một cách tổng thể, lễ Roya Idil Adha của cộng đồng người Chăm sinh sống tại khu vực Nam Bộ vừa chứa đựng ý nghĩa tâm linh tôn giáo thiêng liêng, vừa mang đậm những nét sinh hoạt cộng đồng đặc thù. Giống y như ngày Tết Nguyên Đán của người Việt, đây là khoảng thời gian để các gia đình sum họp, gặp gỡ họ hàng, đi thăm viếng qua lại, vui chơi giải trí, trao nhau những lời chúc mừng và cùng nhau cầu nguyện điềm lành cho một năm mới tốt đẹp.

Đặc biệt tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, lễ Roya Idil Adha được cử hành trong một bầu không khí vô cùng vui tươi, cởi mở và thể hiện tinh thần đoàn kết gắn bó chặt chẽ không chỉ giữa các giáo dân trong nước mà còn giữa những tín đồ Hồi giáo người Việt với người Malaysia, Indonesia, hay Ấn Độ đang sinh sống, làm việc tại đây.