Hệ Tượng Pháp Chính Ở Chùa

Nhằm khắc họa trọn vẹn đức độ vô lượng cùng tinh thần vị tha, hy sinh thân mình cứu độ nhân loại, người xưa đã kiến tạo nên hệ thống tượng pháp uy nghiêm trên Phật điện để thế nhân chiêm bái, soi chiếu và tu dưỡng thân tâm.

Bộ Tượng Tam Thế Phật

Bộ tượng Tam Thế thường tọa lạc ở vị trí trang trọng và cao nhất trên chính điện. Cả ba pho tượng đều có tỷ lệ kích thước tương đồng, cùng ngự tọa tĩnh tâm trên đài sen thanh tịnh. Đây là biểu tượng tôn quý tượng trưng cho ba thời kỳ tiếp nối trong tiến trình tu hành và hoằng hóa:

• Thời quá khứ: Đức Phật A Di Đà chủ quản cõi Tây phương cực lạc.
• Thời hiện tại: Đức Thế Tôn Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật giáo hóa cõi Sa bà.
• Thời tương lai (vị lai): Đức Phật Di Lặc giáng sinh độ trì chúng sinh mai sau.

Bộ tượng này hiện diện ở hầu khắp các tự viện và còn được biết đến với tên gọi tượng Tam Thân, hàm ý biểu trưng cho ba đời hoặc ba kiếp Phật thị hiện để phổ độ, cứu vớt muôn loài thoát khỏi bể khổ luân hồi.

Bộ Tượng Di Đà Tam Tôn

Hàng thứ hai trên Phật điện là vị trí ngự tọa của bộ tượng Di Đà Tam Tôn. Cách sắp đặt cụ thể bao gồm:

• Tượng Đức Phật A Di Đà (chính giữa): Đại diện cho thời quá khứ, gắn liền với cõi Cực Lạc – nơi chúng sinh đạt được sự an vui tuyệt đối, sở cầu như ý, sở nguyện viên mãn.
• Tượng Quán Thế Âm Bồ Tát (bên cạnh): Hiện thân của lòng từ bi vô hạn, quán chiếu và thấu suốt mọi nỗi khổ đau khắp chốn dương gian lẫn cõi âm cảnh.
• Tượng Đại Thế Chí Bồ Tát (bên cạnh): Biểu trưng cho nguồn năng lượng trí tuệ và thần lực vô biên, luôn đồng hành cứu vớt muôn sinh.

Bộ Tượng Thích Ca Tam Tôn

Bộ tượng Thích Ca Tam Tôn được an vị ở hàng thứ ba của không gian thờ tự chính:

• Tượng Đức Phật Thích Ca (ở giữa): Ngự trên tòa sen trong tư thế thiền định tương tự Phật A Di Đà, hoặc tay cầm cành sen tươi (thế Thích Ca niêm hoa), hoặc bắt thủ ấn thuyết pháp (thế Thích Ca chuyển pháp luân).
• Bồ Tát Văn Thù và Bồ Tát Phổ Hiền (hai bên tả hữu): Bồ Tát Văn Thù cưỡi thanh sư (sư tử xanh), còn Bồ Tát Phổ Hiền cưỡi bạch tượng (voi trắng sáu ngà). Đây là hai vị đại trợ thủ đắc lực phụng sự Đức Phật trong sự nghiệp hoằng truyền chánh pháp và giáo hóa quần sinh.

Tượng Phật Di Lặc

Vị trí của tượng Di Lặc thường được sắp đặt ngay phía dưới cụm tượng Thích Ca Tam Tôn. Đức Di Lặc đại diện cho cõi vị lai, thời điểm con người rũ sạch mọi phiền muộn, khổ đau để đạt được tâm nguyện an lạc.

Ngài được tạc với thân hình tròn đầy, phương phi, khuôn bụng lớn đến mức vạt áo không thể cài cúc. Dân gian quen gọi ngài bằng hình tượng nhịn mặc để ăn. Do mang vị thế của một vị Phật tương lai, ngài chưa kết hợp thành bộ ba Tam tôn hoàn chỉnh như các bậc tiền bối. Tùy vào quy mô tượng pháp tại mỗi cơ sở tự viện, hai bên ngài có thể bài trí thêm tượng Quan Âm Tọa Sơn và Quan Âm Tống Tử ở vị trí tả, hữu.

Tượng Phật Nhập Niết Bàn

Pho tượng Phật Niết Bàn có nơi an vị dưới bệ tượng Di Lặc, có nơi lại được chuyển ra phía sau hoặc đặt cạnh đức Di Lặc. Tác phẩm miêu tả thời khắc Đức Thích Ca Mâu Ni xả bỏ báo thân để rời xa cõi trần tục.

Tượng thể hiện dáng nằm nghiêng khoan thai, một cánh tay trải dài thư thái, biểu lộ tâm thế tự tại, thanh thản tuyệt đối của ngài trước lúc tịch diệt.

Bộ Tượng Ngọc Hoàng, Nam Tào và Bắc Đẩu

Bên dưới tòa Phật Niết Bàn là pho tượng Ngọc Hoàng uy nghi, đầu đội mũ bình thiên, đôi bàn tay kính cẩn nâng thẻ hốt. Hầu cận hai bên gồm có Nam Tào tinh quân và Bắc Đẩu tinh quân – hai vị thần nắm giữ sổ sách ghi chép vận mệnh sinh, tử của toàn thể nhân gian.

Tòa Cửu Long và Các Tôn Tượng Đi Kèm

Tòa Cửu Long đặt ngay bên dưới tượng Ngọc Hoàng, gồm chín thân rồng uốn lượn tạo thành vòm trời che chở cho Đức Phật Thích Ca sơ sinh ở chính giữa. Tôn tượng lúc ngài mới đản sinh mang thế đứng tay chỉ lên trời, tay trỏ xuống đất cùng lời truyền: “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn”.

Tác phẩm được điêu khắc theo nhiều dị bản phong phú: nơi thì thể hiện chín con rồng phun nước sống động; nơi lại tích hợp thêm nhiều cụm tượng nhỏ như Tam Thế Phật, Di Đà Tam Tôn, Tứ Vị Bồ Tát, Bát Vị Kim Cương, hoặc cảnh chư tiên hòa tấu đàn sáo rộn rã. Cận kề hai bên tòa Cửu Long còn có tượng Thổ Địa râu tóc bạc phơ, Thánh Tăng đội mũ tỳ lư chuyên tâm phụng sự chánh pháp, cùng thị giả Kim Đồng – Ngọc Nữ đứng hầu hai phía.

Ban Hộ Pháp Tại Khu Vực Bái Đường

Không gian bái đường nằm phía ngoài chính điện (Tam Bảo), sở hữu diện tích rộng hơn và thiết kế theo chiều ngang với lối giao mái bắt vần đặc trưng. Gian chính giữa là bàn thờ công đồng đặt bát hương để tín đồ dâng lễ.

Hai bên bố trí hai pho tượng Hộ Pháp kích thước đồ sộ, tọa lạc trên lưng con sấu:

• Ông Ác (Ác Hữu Thái Tử): Mang giáp trụ vững chãi, đôi mắt mở to dữ tợn, gương mặt sắc đỏ, tay cầm đại đao thị uy nhằm trừng phạt kẻ xấu, răn đe điều tà và hộ trì chánh đạo trường tồn.
• Ông Thiện (Thiện Hữu Thái Tử): Diện mạo uy nghiêm khoác giáp phục, khuôn mặt trắng hiền từ, một tay cầm ngọc như ý, tay kia nắm gậy trúc. Hình tượng biểu trưng cho luật nhân quả: làm việc lành sẽ nhận ngọc quý, gieo nghiệp dữ ắt chịu trừng phạt.

Tượng Thánh Hiền (A Nan Đà Bồ Tát)

Pho tượng Thánh Hiền chính là A Nan Đà Bồ Tát, vị tôn giả đảm nhận sứ mệnh cứu tế và độ rỗi chúng sinh. Ngài cầm chén nước cam lộ trên một tay, tay còn lại cầm nhành dương liễu hoặc bắt ấn búng ngón tay, biểu đạt hạnh nguyện rưới nước từ bi giải thoát nhân gian.

Kề cận ban thờ ngài luôn có hai bức tượng nhỏ đứng hầu: một vị nét mặt nhân hậu, một vị dáng vẻ hung hãn múa võ (tiêu biểu cho Tiêu Diện Đại Sĩ và La Sát). Đây là những vị thần trợ giúp ngài quy tụ cô hồn và giữ nghiêm trật tự mỗi khi phát thí thực tài vật.

Vào dịp Rằm tháng Bảy hàng năm (Lễ Vu Lan), người dân thường dâng cúng cháo lá đa, cơm nắm, ngô rang tại ban này để Đức Thánh Hiền phân phát cho các vong linh bơ vơ không chốn nương tựa.

Tượng Đức Ông (Trưởng Giả Cấp Cô Độc)

Nằm ở vị trí đối xứng với ban Thánh Hiền là tượng Đức Ông (hay còn gọi là Đức Chúa), vị thần được nhiều triều đại sắc phong danh hiệu Thập Bát Long Thần.

Theo truyền tích, Đức Ông tên thật là Tu Đạt, danh hiệu Cấp Cô Độc, cư ngụ tại nước Xá Vệ. Do lòng sùng kính Tam Bảo vô lượng, ngài đã xuất tiền của mua lại khu vườn đất quý để kiến tạo tịnh xá cho tăng đoàn tu thiền, đồng thời thỉnh Phật Thích Ca cùng chư tôn túc về thuyết pháp giáo hóa muôn loài.

Nhờ công lao hộ trì và dựng lập chốn thiền môn, người dân lập tượng thờ ngài như một vị quản lý cảnh quan ngôi chùa. Khi bước chân vào vãn cảnh lễ Phật, thiện nam tín nữ đều ưu tiên đến làm lễ tại ban Đức Ông để kính cáo và cầu mong ngài đại xá những lầm lỗi bình sinh.