Đình Giảng Võ: Nơi Thờ Nữ Tướng Lý Châu Nương – Di Tích Lịch Sử Quan Trọng Giữa Lòng Hà Nội

Nằm tại làng Giảng Võ, thuộc phường Giảng Võ, quận Ba Đình, Hà Nội, Đình Giảng Võ là một địa danh mang đậm dấu ấn lịch sử. Ngôi đình này được xây dựng để thờ phụng bà Lý Châu Nương, nhân vật dân gian thường được gọi là bà Chúa Kho. Bà là một nữ tướng tài ba dưới thời Trần, người có những đóng góp to lớn trong công cuộc kháng chiến chống quân Nguyên xâm lược.

Tiểu sử và sự nghiệp của nữ tướng Lý Châu Nương

Bà Lý Châu Nương là con gái của ông Lê Quỳnh, xuất thân từ phường Võ Trại, huyện Quảng Đức, phủ Phụng Thiên (nay thuộc khu vực phường Giảng Võ). Ngay từ thuở nhỏ, bà đã theo học vị thầy họ Ngô tại phường Bích Câu. Đến năm 16 tuổi, bà không chỉ thông tuệ về văn chương mà còn tinh thông võ nghệ, bắn cung, cưỡi ngựa, sở hữu trí dũng song toàn. Năm 22 tuổi, bà kết hôn với ông Trần Thái Bảo và cùng chồng chuyển tới sinh sống tại Hoan Châu (Nghệ An).

Dưới thời vua Trần Nhân Tông, khi quân Nguyên sang xâm lược nước ta, vợ chồng bà Trần Thái Bảo đã huy động hai ngàn gia binh để chống giặc. Bà Châu Nương đã thể hiện bản lĩnh phi thường khi cải trang thành nam giới, ra lệnh cho hàng trăm nữ binh đảm nhận vai trò thị nội, trong khi hơn một nghìn quân nam canh giữ bên ngoài. Bà quyết tâm đóng kín các kho lương quốc gia, thề tử thủ không để quân địch cướp phá suốt nhiều tháng trời. Trước sự kiên cường đó, quân Nguyên hoàn toàn bất lực. Khi Thái Bảo trở về phối hợp tấn công, quân địch buộc phải rút lui. Nhà vua vô cùng cảm phục tài năng, đã phong bà làm “Quân Chưởng Quốc Khố”, giao trọng trách coi giữ kho quốc khố, đồng thời ban thưởng hậu hĩnh và cấp ruộng đất tại phường Võ Trại làm ấp thang mộc.

Bi kịch và sự tôn vinh

Trong cuộc xâm lược lần thứ hai của quân Nguyên, bà tiếp tục chỉ huy quân lính canh phòng cẩn mật và tham gia hàng chục trận đánh. Tuy nhiên, bà nhận được hung tin chồng mình, ông Thái Bảo, đã hy sinh tại Thao Giang vào ngày 12 tháng 7. Đến ngày 20 tháng 7, bà dùng khăn hồng che mặt rồi hóa. Tương truyền, lúc ấy trong kho vang lên tiếng nổ lớn tựa sấm, tại chỗ bà hóa chỉ còn sót lại chiếc khăn hồng và đôi hài phượng. Quân lính đã thành kính làm lễ mai táng những vật phẩm này ngay tại nơi đó.

Sau khi bà qua đời, triều đình vô cùng thương tiếc, sắc phong bà là “Anh Linh Hiển Ứng Kho Nương công chúa, Chư Khố Đại Vương Phu Nhân Thánh Mẫu”. Đồng thời, nhà vua hạ lệnh cho dân làng Võ Trại lập đình để thờ phụng bà đời đời. Người dân nơi đây cũng được miễn trừ các loại tạp dịch, phu phen và thuế má để toàn tâm toàn ý chăm lo việc thờ cúng.

Kiến trúc và các giá trị di tích

Đình Giảng Võ được xây dựng theo kiểu chữ “chuôi vồ”, với phần đại bái bao gồm 3 gian và hậu cung gồm 2 gian. Trải qua dòng thời gian, đình đã nhiều lần được trùng tu. Các chi tiết trang trí như hình đầu rồng, cửa võng vẫn giữ được nét tinh xảo. Hiện nay, đình còn lưu giữ được nhiều đồ tế khí quý giá như: bàn thờ tay ngai, bài vị, kiệu bát cống, long đình. Bên cạnh đó là các hiện vật quan trọng khác như hoành phi, câu đối, nghê đá và bia đá cổ.

Với những giá trị lịch sử, văn hóa to lớn, Đình Giảng Võ đã chính thức được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử vào ngày 20 tháng 7 năm 1994.