Lễ Cúng Mụ Đầy Cữ, Đầy Tháng, Thôi Nôi Chuẩn Cổ Truyền

2. Hướng Dẫn Chuẩn Bị Lễ Vật (Sắm Lễ)

Lễ vật dâng cúng Mụ cần sắm sửa chu đáo, tinh tươm với các lễ phẩm cụ thể gồm:

• Hài xanh: Chuẩn bị 12 đôi hài màu xanh kích thước bằng nhau và 1 đôi hài xanh kích cỡ lớn hơn.
• Nén vàng xanh: Gồm 12 nén vàng xanh đồng kích cỡ và 1 nén vàng xanh loại to hơn.
• Váy áo: 12 bộ váy áo xanh giống hệt nhau kèm 1 bộ váy áo xanh cùng kiểu dáng nhưng có kích thước to hơn.
• Trầu cau: 12 miếng trầu têm cánh phượng kích thước bằng nhau cùng 1 miếng trầu cánh phượng têm to hơn.
• Đồ chơi trẻ em (bằng nhựa hoặc sành sứ): 12 bộ đồ chơi gồm bát, đĩa, đũa, thìa, chén cốc, con giống, xe cộ, nón mũ… đồng đều và 1 bộ tương tự kích thước lớn hơn.
• Tôm, cua, ốc: 12 con cua, 12 con ốc, 12 con tôm có kích cỡ đều nhau để sống (tôm có thể đồ chín) dâng 12 bà Mụ. Dâng bà Mụ Chúa gồm mỗi loại một con to hơn hoặc từ 3 con trở lên để sống (đặt vào bát lớn; sau lễ thả phóng sinh cua, ốc ra ao hồ, tôm có thể thụ lộc).
• Bánh kẹo, phẩm oản, hoa quả: Chia đều thành 12 phần giống nhau cùng 1 phần lớn hơn (hoặc số lượng nhiều hơn) dâng Mụ Chúa.
• Mâm cỗ mặn: Xôi nếp, gà luộc, cơm, canh, các món mặn truyền thống và rượu trắng.
• Hương hoa, phẩm vật án trên: Bát nhang, lọ hoa tươi đa sắc, tiền vàng mã và chén nước trong bài trí cùng mâm cỗ mặn trên cùng.

3. Cách Bài Trí Bàn Lễ Cúng Mụ

Việc sắp xếp mâm lễ đòi hỏi sự hài hòa, cân đối và trang trọng theo trật tự truyền thống:

• Chính giữa phía trên án thờ: Đặt toàn bộ lễ phẩm dâng cúng bà Mụ Chúa.
• Hai bên hương án: Xếp đều 12 phần lễ vật dâng 12 bà Mụ thành hai hàng cân đối.
• Mâm trên cùng: Bày biện mâm cỗ mặn cùng với hương hoa, chén nước sạch.
• Tầng dưới: Đặt bát lớn đựng mâm tôm, cua, ốc sống.

4. Văn Khấn Cúng Mụ (Đầy Cữ, Đầy Tháng, Đầy Năm)

Sau khi việc bày biện lễ phẩm đã hoàn tất, người cha hoặc người mẹ châm 3 nén nhang thơm, bế cháu bé đứng trước hương án và thành tâm cất lời khấn nguyện:

5. Nghi Thức Tạ Lễ Sau Khi Khấn

Khấn xong, cha hoặc mẹ cầm tay trẻ chắp lại vái trước bàn thờ 3 vái. Đợi qua 3 tuần hương, gia chủ tiến hành làm lễ tạ ơn rồi đem áo váy, tiền vàng đi hóa (vẩy thêm chút rượu trắng trong khi hóa vàng). Đem cua, ốc sống đi thả phóng sinh tại các khúc sông, ao hồ gần nhà để tích phúc; riêng bộ đồ chơi giữ lại cho trẻ dùng để lấy khước lành. Cuối cùng, gia đình cùng người thân bạn bè thụ lộc và dành tặng những lời chúc tốt đẹp nhất cho cháu bé.

6. Tục Thử Đồ Vật Trong Lễ Cúng Đầy Năm (Thôi Nôi)

Cúng đầy năm (còn gọi là cúng đầy tuổi) đánh dấu bước phát triển quan trọng đầu đời. Ngoài việc sửa lễ cúng Mụ như các dịp trước, ngày này còn có tục đoán định tương lai thông qua việc để trẻ chọn đồ vật:

• Bé được mặc quần áo tươm tất, đặt trước mâm đồ chơi: nếu là bé trai thì bày cung tên, giấy bút; nếu là bé gái thì đặt kim chỉ, dao kéo.
• Theo quan niệm dân gian: Bé trai chọn kiếm cung ngụ ý theo nghiệp võ, chọn giấy bút sẽ chuộng đường bút nghiên khoa cử; bé gái chọn kim chỉ thể hiện sự đảm đang nội trợ, quán xuyến gia thất vẹn toàn.

Bên cạnh lễ cúng Mụ, vào ngày đầy năm, gia chủ xưa còn biện một mâm cỗ dâng lên bàn thờ gia tiên để làm lễ cáo trình tổ tiên dòng họ.