Thành Hoàng là vị thần cai quản, che chở cho đời sống làng xã. Vào các dịp lễ tiết lớn hoặc khi gia đình có việc đột xuất, dân làng thường tới đình sửa lễ dâng lên chư vị Thành Hoàng. Bài văn tế Thành Hoàng ở đình được ghi chép trong tài liệu Nghi lễ cúng cổ truyền Việt Nam bao gồm cả phần văn Hán Việt và bản dịch nghĩa đầy đủ.
Bài Văn Tế Thành Hoàng (Nguyên Văn Hán Việt)
Duy Việt Nam quốc…… tỉnh…… huyện…… xã…… thôn……
Tuế thứ…… niên…… nguyệt…… nhật……
Hội chủ…… Kỳ lão…… cập thôn nội đại tiểu viễn cận, đồng gia quyến đẳng.
Cẩn dĩ phù lưu thanh chước…… đẳng vật tựu tại từ tiền. Cảm chiếu cốc vu:
– Hùng triều công thần, tế thế an dân, Trần Quốc đại vương Tôn thần vị tiền.
– Trưng triều công thần, bảo quốc hộ dân, trừ tai hãn hoạn, Sơn Tinh công chúa Tôn thần vị tiền.
– Trần triều Điện suý phu nhân, cứu dân lợi vật, tế khốn phò nguy, Thủy Tinh công chúa Tôn thần vị tiền.
– Kính cập tiền triều, khai cương lập ấp, giáo dân di phúc, thịnh đức đại công, liệt vị chư tộc Tổ tiên Thần vị tiền.
Cung duy liệt tôn, nãi văn nãi vũ, thị Thánh thị Thần. Trục Bắc khẩu dĩ an bang, công đức trường lưu thanh sử tại.
Tảo Nam phương chư nghịch đẳng huân danh vĩnh tại cố hương dân.
Hùng triều dĩ chân phương danh,
Động xứ hựu lưu từ sở.
Trừ Hán tặc thiên phương công mộc ân ba,
Chiêu xã ân nhất xứ quần mông giáo dưỡng,
Chí Trần đại vị nghĩa tráng đinh tòng thảo tặc.
Kính suý tướng đồng dân tạo lập miếu (đình) tri ân Tam vị anh linh thế thế tự tiền mông đức trạch,
Tứ thời hương hoả nhân dân tòng cổ hữu linh từ.
Tư nhân tiền tệ lỵ nhật lai lâm.
Tuy nhiên lễ vi thực tại tâm trung thâm vọng thượng,
Chỉ hữu thành ý, cung kỳ tòng thử đắc khang ninh.
Mãi mại hành thông, nhân tài hoạch phát.
Canh nông đắc vận, hòa cốc phong thu.
Lão giả khang, thiếu giả vượng niên niên hạnh lại khuông phù.
Vãng giả cát cư giả an tuế tuế đồng tư hộ hựu.
Thực lại liệt vị Thánh Thần khuông phù chi lực dã.
Dĩ văn Cẩn cáo!
Dịch Nghĩa Bài Văn Tế Thành Hoàng
Duy nước Việt Nam, tỉnh…… huyện…… xã…… thôn……
Tuế thứ (Ất Tỵ) niên…… nguyệt…… nhật……
Hội chủ là…… kỳ lão là…… và các gia quyến trong thôn gần xa lớn nhỏ.
Kính đem rượu tốt trầu thơm…… các thứ dâng trước ngôi cao, mạo muội kính lạy:
– Công thần triều Hùng, cứu đời yên dân Trần Quốc đại vương Tôn thần vị tiền.
– Trưng triều công thần, giữ nước giúp dân, ngăn họa trừ tai Sơn Tinh công chúa Tôn thần vị tiền.
– Trần triều Điện suý phu nhân, cứu dân lợi vật, giải khốn trừ nguy Thủy tinh công chúa Tôn thần vị tiền.
Và kính mời các vị triều trước mở mang bờ cõi, khai dựng làng thôn, dạy dân để phúc, đức lớn công to, chư vị Tổ tiên các họ Thần vị tiền.
Lại kính mời các ngôi Tôn thần bản thổ, quan liêu bộ chúng trong đình.
Kính trông chư vị Tôn thần:
Tài gồm văn, võ, kiêm cả Thánh thần.
Đuổi giặc Bắc để yên nhà, công đức dài lâu ghi sử đỏ.
Trừ giặc Nam cướp phá, danh thơm còn mãi với dân thôn.
Triều Hùng đã nổi tiếng thơm,
Xứ Động Linh còn lưu đền sở.
Dẹp giặc Hán, nơi nơi tắm gội sóng ân,
Chiêu dân mở xa một vùng nhờ công dạy dỗ.
Đến thời Trần, vì nghĩa trai làng đi dẹp giặc,
Trọng tướng tài, dân thôn lập miếu phụng thờ.
Ba vị thiêng liêng, sau trước vẫn ơn nhờ phù hộ,
Bốn mùa hương khói, người người theo cũ kính cẩn đều thiêng.
Nay theo tiền lệ, đến ngày kỳ đốn (hoặc ngày khánh hạ, ngày sinh…). Tuy nhiên lễ bạc nhưng mọi người nhất dạ tâm thành, ý nguyện thật tình cầu cho sự bình yên vô sự.
Buôn bán hanh thông, của người tươi tốt,
Cấy cày gặp vận, thóc lúa đầy kho.
Già khỏe vui, trẻ thịnh vượng năm năm nhờ sự chở che. Đi gặp may, ở yên hàn mãi mãi nhờ công giúp đỡ.
Muôn trông sức lực phò giúp của chư vị Thánh – Thần vậy!
Kính cẩn dâng lời!
Các Dịp Lễ Cúng Thành Hoàng Dành Cho Dân Làng
Trong năm, làng thường tổ chức làm lễ tế tại đình vào các ngày lễ tiết truyền thống như: Tết Nguyên Đán, rằm tháng Giêng, Tết Đoan Ngọ, Tết Trung Nguyên, rằm tháng Tám, Lễ Trùng Thập (10/10)…
Vào những dịp này, bất kỳ ai có lòng thành đều được phép chuẩn bị lễ vật dâng lên Thành Hoàng. Bên cạnh các ngày cố định, khi phát sinh công việc đột xuất cần kêu cầu sự che chở và gia ân từ Thành Hoàng, gia chủ cũng có thể sắm lễ tới đình để làm lễ khấn nguyện.
Bài viết liên quan
Bát nhã tâm kinh và giải nghĩa tiếng việt
Lộc bình trên ban thờ: Ý nghĩa, cách đặt
Bình hoa trên bàn thờ: Cách đặt và ý nghĩa
Nậm rượu (Hồ tửu) trên ban thờ: Cách dùng và ý nghĩa
Bộ Tam Đài trên ban thờ: Cấu tạo, cách dùng và ý nghĩa
Mâm Thống (Mâm Xe): Đặc điểm, cách dùng và ý nghĩa
Mâm Xà trên ban thờ: Vị trí, công dụng và ý nghĩa của cỗ mặn
Mâm Triện trên ban thờ: Vị trí, công dụng và ý nghĩa
Mâm Bồng trên bàn thờ: Cách đặt và ý nghĩa của lễ vật dâng cúng
Chân nến trên bàn thờ: Cách đặt và ý nghĩa của ánh nến