Thủ xích: Pháp khí linh thiêng trong không gian thờ tự được biết đến là một vật phẩm thiêng liêng, đôi khi được bài trí ngay phía trước ban thờ của các vị tổ tại các ngôi chùa. Vật phẩm này vốn là một loại pháp khí thuộc nhà Phật, thường được các bậc tu sĩ sử dụng mỗi khi cử hành lễ nghi.
Đặc điểm hình dáng và nghệ thuật chế tác thủ xích
Về cơ bản, thủ xích được đẽo gọt từ những loại gỗ cứng, có kiểu dáng không tròn hẳn mà vừa vặn với độ nắm của bàn tay. Chiều dài của gậy dao động trên dưới 1m, phủ một lớp sơn màu đỏ đậm. Phía trên lưng gậy thường được nghệ nhân chạm khắc ba chữ Phạn là “án dạ hồng” rồi tiến hành thiếp vàng nổi bật.
Nhằm gia tăng tính thẩm mỹ cũng như tạo sự oai nghiêm cho pháp khí, phần hông gậy có khi được chạm trổ hình ảnh đôi hồi long. Điển hình tại chùa Hòe Nhai (Hà Nội), cặp thủ xích được đặt trang trọng trong giá đỡ. Chúng chủ yếu mang giá trị tượng trưng, làm vật trang điểm và thường xuất hiện trong các dịp rước lễ. Chính vì thế, cặp pháp khí ở đây được tạo tác rất nhiều đường vân xoắn hoa cúc cùng các chữ triện lồng ghép trong các mô-típ hình tượng cách điệu mang tính đối xứng cao.
Vai trò tâm linh và sức mạnh thị uy trong các đàn lễ
Vào giai đoạn trước đây, trong những buổi đàn lễ mang tính chất chấn trị ma quỷ, chiếc thủ xích nắm giữ một vai trò vô cùng chủ chốt. Khi thực hiện động tác múa thủ xích, người hành lễ phải tuân theo một nhịp điệu nhất định. Đến công đoạn cuối cùng, cây gậy được đập mạnh xuống phản gỗ hoặc mặt đất, phát ra một âm thanh vang lên đầy dữ tợn. Tiếng động này được ví như tiếng gầm của loài sư tử, có khả năng khiến cho muôn loài đều phải sinh lòng e sợ.
Thông thường, vị pháp sư trước lúc giáng thủ xích xuống sẽ hô thật to từ “án”. Ngay sau tiếng động vang lên từ cây gậy, những người xung quanh cũng đồng thanh hô lớn hai từ “dạ hồng”. Quá trình này tạo nên một khí thế rất hùng dũng, khiến cho các loài ma quỷ cùng thập loại cô hồn đều kinh hồn bạt vía. Mặt khác, thủ xích còn được đem ra sử dụng trong việc bắt bài bạch hoặc tán, đóng vai trò thị uy ngay thời điểm dứt câu.
Ý nghĩa cầm trịch và quyền năng giải trừ tai ương
Có thể thấy, thủ xích mang tư cách đại diện cho quyền cầm trịch của bậc chủ lễ. Việc vận dụng pháp khí này đòi hỏi kỹ thuật rất khó, song lại tạo nên một không khí cực kỳ trang nghiêm cho toàn bộ nghi lễ. Việc dùng thủ xích đúng phương pháp, đúng thời điểm được tin là mang lại một sức mạnh linh hiển nhất định.
Trong nhiều trường hợp, đây cũng là một công cụ hỗ trợ cho việc truyền bá đạo pháp. Tiếng gõ của chiếc thủ xích từ người thầy có thể khiến cho các đệ tử phải rùng mình, sởn gai ốc, mang đến một sự hiệu nghiệm rõ rệt. Người ta luôn tin tưởng rằng, mỗi khi chiếc thủ xích được vung lên, hành động đó biểu thị cho những điều tốt lành từ chư Phật, chư Thiên ở mười phương thế giới. Nó giúp thiết lập sự liên thông giữa thiên giới, thủy giới cùng địa phủ, từ đó mọi tai ương, hoạn nạn đều sẽ được hóa giải.
