Đặc điểm các màu sắc cơ bản trong ngành nghề sơn mài truyền thống

Nếu có dịp ngắm nghía những sản phẩm bằng sơn từ ngày xưa để lại, từ những món đồ thờ, tượng thờ, hoành phi câu đối uy nghiêm nơi đình chùa cho đến các đồ dùng gần gũi hàng ngày như tráp quả, cơi trầu, thúng khảo, hay cái khay hộp cổ, ta sẽ nhận thấy một điều khá thú vị. Màu sắc biểu hiện trên các món đồ thuở ấy chỉ vẻn vẹn có đen, đỏ, vàng, bạc phủ hoàn kim và điểm xuyết ít nhiều vỏ xà cừ. Cái hay là dù số lượng màu kể ra tuy ít ỏi, nhưng bản thân từng sắc màu lại mang một sự độc đáo sâu sắc về chất liệu, lộng lẫy về sắc độ, khi đứng cạnh nhau lại hài hòa vô cùng, làm cho các sản phẩm toát lên vẻ rực rỡ, trang trọng lạ kỳ.

Nét độc đáo của những màu sắc cơ bản trong ngành nghề sơn mài xưa

Người trong nghề chúng tôi khi nhìn vào bảng màu mộc mạc ấy đều cảm nhận được cái hồn cốt của nghệ thuật thủ công dân tộc. Lớp màu thuở trước tuy không đa dạng như bây giờ nhưng chất màu nào ra chất màu nấy, đanh mặt và bền bỉ vô cùng:

• Màu đen: Đây chính là màu sắc của bản thân chất sơn đen tự nhiên sau quá trình ủ luyện. Sắc đen này có độ bóng tủa sâu màu, một thứ chiều sâu thăm thẳm mà hiếm có thứ sơn đen công nghiệp nào ngày nay có thể sánh kịp.
• Màu đỏ: Sắc đỏ trong xưởng cổ có đủ các “gam” chuyển đổi từ sẫm cho đến tươi. Sắc độ này có được là nhờ chất bột son đỏ được người thợ kỳ công chế biến, mài giũa từ đá “thần sa” thiên nhiên ra mà thành.
• Màu vàng và màu bạc: Không phải màu vẽ giả kim, đây hoàn toàn là chất liệu vàng bạc kim loại thật được người ta dát mỏng dính thành các lá quỳ, rồi đem thếp vào hàng sơn, nhìn quý giá và sang trọng vô cùng.

Nói tóm lại, đó chính là những màu sắc cơ bản áp dụng trong các giai đoạn trước, biểu hiện rõ nét nhất đặc điểm của màu sắc dân tộc trong ngành nghề này. Chúng vừa mang tính tượng trưng, lại vừa thể hiện sự am hiểu sâu sắc của cha ông về chất liệu tự nhiên.